Fobi Çeşitleri PDF Yazdır E-posta

Fobiler başlıca üç gruba ayrılabilir. Bunlar;

  1. Sosyal Fobi,
  2. Agorafobi,
  3. Özgül Fobiler.

Sosyal Fobi

Sosyal ortamlarda başkaları tarafından inceleme altında tutulduğu korkusu performans gösterilmesi gereken durumlarda eleştirilme ya da küçük düşme korkusunun yaşanmasıdır. Ve kişi bu korkunun yaşanmasından kurtulmak için bu tür sosyal ortamlara girmekten kaçınır. Kaçınma nedeniyle kişinin sosyal meslekî ya da aile yaşamı etkilenir.

Sosyal Fobi iki farklı şekilde görülür:

Genel: Korkular hemen her durum için geçerlidir.

Özel: Yalnızca özel bazı durumlar için geçerlidir. (Baskalarının önünde imza atmak yemek yemek vs gibi.)

Sosyal fobisi olanlar genelde aşağıdaki durumlarda sosyal fobi belirtilerini yoğun olarak yaşarlar:

  • Topluluk önünde konuşmak.
  • Bir işle ugraşırken seyredilmek.
  • Başkalarının önünde yemek yemek-içmek.
  • Otorite konumundaki kişilerle temas etmek.
  • Misafir kabul etmek.
  • Başkaları ile tartışmak.
  • Toplulukta telefonla konuşmak.
  • Tanımadığı kişilerin gözlerinin içine bakmak.
  • İlgi odağı olmak.
  • Başkalarının önünde yazı yazmak.

Agorafobi

Fobiler arasında sık görülen agorafobi, eskiden yalnız meydanlardan açık yerlerden korku olarak bilinirdi. Şimdi ise agorafobi çok daha geniş bir anlam taşımaktadır. Yalnız başına kamaktan yalnız sokağa çıkmaktan kalabalık yerlere girmekten (Örnegin; sinema, tiyartro, tünel, köprü, pasaj, asansör, otobüs vapur, uçak gibi yerlerde) duyulan korkular artık agorafobi sayılmaktadır. Panik bozukluğuna bağlı olmayan fobinin nadir olduğu anlaşılmaktadır. Çoğu agorafobinin temelinde panik nöbetleri bulunmaktadır. Yani hasta panik nöbetleri geçirecegi korkusu yüzünden yalnız başına sokağa çıkamamakta kalabalığa girememektedir. Agorafobi bireyin herhangi bir yerde panik nöbeti geçirme ve ordan çıkamama tıkanıp kalma hiç bir seçeneği olmama korkususdur.

Ağır agorafobikler yaşamın bir çok etkinliğinden uzaklaşır. Bir süre sonra yaşamları o kadar kisitlanabilir ki zamanla ciddi çökkünlük durumlarına da girebilirler.

Özgül Fobiler

Belirli nesneler veya durumlardan anormal korkudur. Bunları agorafobi ve sosyal fobilerden ayırt ettiren özellik korkunun özgül durumlar ve nesneler karşısında belirmesidir. Bu özgül durumlar ve nesneler olmadığında hastada rahatsızlık belirtisi yoktur. Bunlardan uzak olduğu sürece hastanın yaşamı etkilenmemektedir. Yalnız fobi nesnesi ya da durumuyla yüz yüze gelince panik derecesinde korku ortaya çıkmaktadır. Hasta bu nesne veya durumların nerede bulunabileceğini daha önceden inceler ve ona göre sakınarak sıkıntıdan kendini korumaya çalışır. Fakat çok sık karşılaşılan nesneler karşı korku yaşamı çok kısıtlayıcı olabilir.

Fobiler korkunun ortaya çıktığı uyarana göre üçe ayrılabilirler

  1. Nesne fobileri (böcek, kelebek, köpek, sivri uçlu esya gibi...)
  2. Durum fobileri (kapalı yer, açık yer, asansör, yüksek yer gibi...)
  3. İşlev fobileri (altına kaçırma, gaz kaçırma, terleme, yüz kızarması gibi...)

BAZI ÖZGÜL FOBİLER

Kapalı ve basık yerde kalma korkusu (klaustrofobi)

Kapalı ve basık yerlerde duyulan korkudur. Asansör, basık tavanlı odalar, koridorlar, kapıları kapalı ve kalabalık otobüs, yeraltı çarşıları, metro, alt geçitler ve kilitli odalar onlar için korku verici yerlerdir. Hastanın temel korkusu bu sayılan yerlerde sıkışıp kalmak nefes alamamak ve boğulmaktır.

Kan-yaralanma korkusu

Halk arasinda kan tutması olarak bilinen kan-yaralanma fobisinde hasta kan görünce rahatsızlık duyma dışında tıbbi işlemlerde bayılacak gibi olma kalp hızında degişme, bulantı ve bayılma gibi tepkiler gösterebilir.

Hayvan korkusu (zoofobi)

Insanların bir kısmında korkulan hayvanlara karşı kötü bir deneyim yaşadıktan sonra fobi başlarken bir kısmında da böyle bir başlatıcı bulunmaz.

Gök gürültüsü ve fırına na korkusu (astrofobi)

Gök gürültüsü ve firtına fobisi olan kişiler sürekli hava durumunu izler. Havanın fırtınalı gök gürültülü ve yağışlı olma ihtimali olduğu günlerde büyük korku ve panik duyguları yaşarlar.

Yükseklik korkusu (akrofobi)

Yükseklik korkusunda kişi yüksek binalara çıkamaz yüksekten bakamaz. Birçok kişi için keyifle oturulacak balkonlar bu hastalar için eziyet olur.

Yalnızlık korkusu (manofobi)

Yalnızlık fobisi duyanlar tek başlarına kalmazlar. Bu fobi akşamlar evde tek başlarına kaldıklarında artar. Nedensiz olarak huzursuz olurlar. Evde duydukları tüm sesleri gördükleri tüm gölgeleri hırsızın ve yabanci birisinin varlığına yorarlar.

Uçak korkusu

Uçak korkusunda kişi gideceği yere ne kadar eziyetli olursa olsun uçak dışında herhangi bir araçla gitmeye razıdır. Uçağa binmek zorunda kalırsa şiddetli korku duyar. Uçağın her hareketini her sarsıntıyı büyük bir korkuyla izler, duyduğu her sesi motorun arızasına yorar.

Yutma korkusu

Yutma fobisinde kişi yemek yerken su içerken boğazina birsey kaçacagı ve boğulacağı düşüncesindedir. Kuruyemiş ve küçük taneli yiyecekler onun için çok korkutucudur. Ciddi sorunlardan biri de ileri derecede kilo kaybıdır.

  • Gece korkusu (niktofobi)
  • Canlı canlı toprağa gömülme korkusu (tapofobi)
  • Ateş korkusu (pirofobi)
  • Giyecek korkusu (endofobi)
  • Yenilik korkusu (kainatetofobi)
  • Sivri cisim korkusu (amofobi)
  • Karanlık korkusu (kenofobi)
  • Dışkı korkusu ( koprofobi)
  • Yamaçtan iniş korkusu (orofobi)
  • Toplum içinde yüz kızarması korkusu (ertirofobi)
  • Beyaz sayfa korkusu (lökoselofobi)
  • Yabancı korkusu (xenofobi)
  • Toz, pislik korkusu (mizofobi)
  • Herşeyden korkma korkusu (pontofobi)
  • Korkudan korkma korkusu (fabofobi)
  • Cinsel ilişki korkusu
  • Eşcinsel olma korkusu
  • Aklını yitirme korkusu
  • Hastalık korkusu

Bütün özgül fobiler tek tek anlatılamayacak kadar çoktur. Hepsi ayrı ayrı tanımlanmıştır.

Örnegin; Amerikalı psikiyatrlar tarafindan 65000 degişik tür fobi saptanmıştır.

(Örnek: sebze fobisi: lachonophobiebir, masada on üç kişi oturma fobisi: triskaidderkaphobie)